نامه 53 طولانی ترین نامه در نهج البلاغه است و شگفت اینجاست که اگر کسی عینک اخلاق و انسانیت و عرفان به چشم بزند، در این نامه یک مورد سئوالِ برانگیز نخواهد دید؛ به همین دلیل مورد استقبال جهان قرار گرفته و علاوه بر اسلامی بودنش، رنگ وبوی انسانی و اخلاقی دارد. 

در مورد درستی این نامه و انتصابش به حضرت علی چهار نظریه وجود دارد :

1-    عده ای نویسنده ی این نامه را اصیل نمی دانند یعنی  شخص  دیگری غیر از حضرت علی علیه السلام نامه را نوشته است.

2-    با استناد به دلایل نقلی می توان انتصاب این نامه به امام علی ع و مخاطب بودن مالک اشتر را به  ضرع قاطع مطرح کرد.

3-    دسته دیگر با استناد به دلایل عقلی و سبک شناختی و با توجه به درون مایه های محتوایی این نامه،  انتصاب آن را به حضرت را درست می دانند. محتوا و نگارش نامه را با مطالب یقینی از حضرت علی یکی می دانند. حضرت علی جملات تفسیری زیادی در این نامه می آورند. 

4-    یرخی دیگر گفته اند که  تمام نامه 53 نهج البلاغه از علی علیه السلام نیست و همه اینها هم در یک جا و یک زمان و به یک مخاطب نوشته نشده است و معتقدند نامه از دیگر  ائمه  هم است و گردآورنده ، آن را از جاهای مختلف جمع کرده و به حضرت علی نسبت داده. صاحب این نظر «صبری السید ابراهیم» ناقد نهج البلاغه و نویسنده کتاب  تحقیق نهج البلاغه است.

از قضا این نامه، جزو نامه هایی است که  در منابع قبل و بعد از  نهج البلاغه، با سلسله روات  ذکر شده است. و علاوه براین مهمترین راوی این نامه« اصبغ ابن نباته»  از خواص یاران حضرت، است و در بین محدثان اهل سنت و شیعه مورد وثوق  و اسنادی هم وجو دارد که دلالت مي کند بر اینکه نامه از حضرت علی است.  شیخ طوسی نیز سند این نامه را ذکر کرده و گفته که این نامه در خزانه دولت بنی امیه نگهداری می شده.

این نامه(53) به قدری مهم است که میتوان یک نظام مدیریتی با توجه به محتوای نامه، برقرار کرد. روی هم رفته قراین نشان می دهد که اين  نامه از حضرت علی (علیهم السلام) است.

این نامه در اواخر سال 37 و اوایل سال 38 نوشته شده است.

در شأن بیان نامه می توان گفت که حضرت از کمبود نیروی انسانی رنج می برد. مصر در زمان خلیفه دوم بدست عمروعاص فتح شد. پس از تحولاتی حضرت مالک اشتر را به عنوان فرماندار به مصر می فرستد .
حوزه های ماموریتی مالک اشتر: 1- گردآوری خراج 2- جهاد با دشمنان (به خاطر امنیت کشور) 3- اصلاح امور مردم مصر 4- عمران و آبادی این سرزمین.

امام علی علیهم السلام  معتقد بودند جامعه ای که به لحاظ مادی اصلاح نپذیرد، به امور معنوی  دست نخواهد یافت؛ زيرا در جامعه اي كه فقر و نابساماني معيشتي و اجتماعي وجود داشته باشد امور مقدس و معنوي حتا منشأ آنها يعني خدا به ثمن بخس فروخته مي شود. اگر گدايي نام خدا بر زبان آورد نه از سر عشق بلكه براي تأمين نياز مادي است و اين يعني فروختن خدا به نان.

            آن گدا گوید خدا از درد نان                     متقی  گوید خدا از درد جان

پس اولین ماموریت دولت ها از نظر حضرت علی علیهم السلام  ماموریت مادی است نه معنوی؛ زیرا اول باید امور مادی تامین شود و بعد نوبت به امور معنوی می رسد.

در نگاه مدیریتی حضرت علی اخلاق فردی و اجتماعی جایگاه ویژه ای دارد و در عین حال یک از راه های توفیق در مدیریت ساختار است. یعنی مدیری موفق است که با اخلاق فردی و اجتماعی همراه شود و براساس ساختار ارائه شود نه سلیقه ای .

 اولین توصیه حضرت علی به مالک توصیه به تقوا است( توصیه فردی)؛ تقوا از نظر حضرت علی ، لجامی است که بر دهان قوای درونی و بیرونی انسان زده می شود تا این مرکب تندی و کندی نکند. لذا تقوا خود به خود، اعتدال را به همراه می آورد؛ چون کنترل کننده است. اگر کسی تقوا نداشته باشد نمی توان بیت المال را به او سپرد.

حضرت به اخلاق فردی قناعت نمی کند و می گوید هیچ انسانی ضمانت بردار نیست ؛ بنابر این از جامعه مدنی کمک می گیرد؛ یعنی از عناصر ناظر و بازدارنده بیرونی و قانونی استفاده می کند.

در نظام مدیريتی حضرت علی علیهم السلام  قارون ها پرورش نیافتند، زیرا تقوای فردی ، ساختار و نظارت مدنی، وجود داشت.

دومین توصیه امام به مالک اطاعت الاهی است. از دید حضرت علی انسانی که متدین نباشد، یک جای کارش می لنگد و به همین دلیل اطاعت از خدا را ضروری می داند. حضرت علی سعادت انسان را در دینداری می داند.

                                                                                          تهیه و تنظیم: خانم پاک نیت