خلاصه جلسه دوم : نامه 53         92/7/27                                تهيه و تنظيم: فاطمه پاك نيت

عمروعاص یکی از شخصیت های مهم در این نامه است. او تاجر بود و به سرزمین های زیادی از جمله مصر رفته بود. به همین دلیل از زرخیزی این منطقه اطلاع داشت و به آنجا حمله کرد ولی عمر با حمله به مصر مخالف بود. عمروعاص از عمر درخواست نیرو کرد و عمر هم نیرو فرستاد و بالاخره مصر فتح شد.

علت مخالفت عمر این بود که سوریه و فلسطین مسیحی نشین بودند و این منطقه به تصرف مسلمانان درآمده بود و مسیحیان این مناطق به سمت مصر رفته بودند .عمر نگران بود با حمله به مصر مسیحیان این مناطق به مسلمانان حمله کنند . عمروعاص حاکم مصر شد و ثروت زیادی بدست آورد که موجب ناراحتی خلیفه دوم شد و شخصی به نام محمدبن مسلمه را به مصر فرستاد تا اموال عمروعاص را بررسی کند  و بخش قابل توجهی از اموال عمروعاص را ضبط می کند  و فرد دیگری به نام عبدالله ابن ابی سعد حاکم مصر شود که بسیار ظالم بوده است.

با روی کار آمدن حضرت علی (ع) ، وي مالک اشتر را در کوفه به عنوان استاندار جزیره (منطقه ای در شمال عراق) حاکم شهرهای موصل و دارا .... می کند. حضرت علی مجبور می شود به مالک حکم فرمانداری مصر را بدهد.

بالغ بر 50 شرح بر این نامه نوشته شده . دلالت دولت نوشته مصطفی دلشاد تهرانی آخرین شرح بر این نامه است که حرفهای تازه تری نسبت به شرح های دیگر دارد.

التی لایَسعَدُ احدٌ اِلا باتِّباعها...  هیچ انسانی به سعادت نمی رسد الّا اینکه از واجبات و محرمات مندرج در قرآن تبعیت کند.

حضرت علی سعادت را در دینداری خلاصه می کند. اگر کسی به اوامر الهی تن بدهد و عمل کند آن شخص به سعادت می رسد. پس دینداری دو جنبه دارد ؛ سعادت بخشی در دنیا و نجات بخشی در آخرت. پس حضرت علی دین را در اوامر و نواهی خلاصه نمی کند و دوم اینکه نظر علی ع به اوامر مندرج در قرآن صرف اوامر خشک دینی نیست بلکه انجام این اوامر منتج به سعادت در دنیا می شود. پس عامل دستیابی به سعادت دینداری است. لازمه دستیابی به سعادت انجام مستحبات هم هست. نگرش حضرت علی به سعادت فروکاهشی نیست . مثلاً بعضی از افراد در تفسیر ، دین را به فقه تقلیل می دهند. حضرت دین را همه جانبه بررسی می کند و راه شناخت دین از نظر علی (ع)نگرش پدیدارشناسانه است.

حضرت علی (ع) مالک را توصیه کرد که خدا را یاری کند .در اسلام هیچ شریکی ندارد اما انسان به معنای دقیق کلمه همکار منطقی و هم عرض خدا نیست بلکه انسان در فرهنگ اسلامی و نهج البلاغه همکار خداست با اذن خدا و در طول خداست.

در نظام مدیریتی حضرت علی دو مولفه اساسی است : 1- خودساختگی 2-ساختار  همیشه در کنار هم هستند.

حضرت می فرماید: کارگذاران رده بالا باید انسان های خود ساخته ای باشند. حضرت دستور می دهد مالک شهوت کشی کند لذا مالک موظف است چند مرحله را سپری کند : 1- علم ورزی 2- اخلاق ورزی 3- دینداری عرفانی یعنی مالک باید سلوک داشته باشد.

اثرگذاری در دل انسان ها تنها از طریق عدالت ورزی خشک حاصل نمی شود و فرد باید نفس خود را بشکند(آدم حریص عدالت ورز دقیق نخواهد شد).

در نهج البلاغه در امر حکومت به اینها قناعت نشده . از نظر نهج البلاغه هیچ کسی ضمانت بردار نیست و بر ساختار تاکید می شود تا مانع بروز خلاف شود.

ادامه دارد...